Ауыл оҫтаһының киләсәккә пландары ҙур

Бишбүләк районында ниндәй талантлы киң кунелле кешеләр йәшәй! Ирле-ҡатынлы Владимир Венера Юшмановтар — быға асыҡ дәлил. Бала саҡтан уҡ сәскәләргә ғашиҡ булған ҡатын-ҡыҙ Венера ишек алдын һәм йорт тирәһен йәннәт баҡсаһына әйләндергән! Уның фантазияһы һәм үҫемлектәргә мөхәббәте — асыҡ һауала ла, өй мөхитендә лә — буяуҙар калейдоскобы бүләк итә, ә бүлмә сәскәләре балсыҡ  көршәктәрҙә яҡшы итеп биҙәлеш алған, уларҙы уның ире айырыуса ҙур оҫталыҡ менән яһай.

 —Балсыҡ менән эшләү минең бала саҡ хыялым — күңелемдә булған һәм ваҡыт үтеү менән  тормошҡа ашҡан хыялдың кәүҙәләнеше булды, — тип һөйләй Владимир йылмайып.

Һөнәре буйынса кадастр инженеры һәм күңеленә хуш килгән сүлмәк яһау оҫтаһы, ул үҙенең оҫтаханаһы ишектәрен аса, унда балсыҡ һәм йылы ҡулдар ярҙамында пландар тормошҡа аша. Владимир бала саҡтан пластилиндан төрлө әйберҙәр әүәләү уйындары ваҡытында мауығыу йылдар үтеү менән ысын сәнғәткә әүерелде, тип һөйләй. Ҡышҡы кистәрҙә, тәбиғәт ҡар аҫтында йоҡоға талғас, ул тулыһынса керамика донъяһына сума. Владимир үҙенең  мауығыуында тип даими үҫеште — камиллыҡҡа ынтылыуҙа өҙлөкһеҙ алға барыуҙы иҫәпләй. Уның өсөн керамика менән эшләү — балсыҡтың үҙенсәлектрен өйрәнеү, япа пропорциялар һәм ҡатнашмалар эҙләү, иретеп йәбештереү формаларын, фактураларын һәм техникаларын үҙләштереү, яндырыу һәм температура режимы менән тәжрибәләр.

Һәр этап иғтибар, сабырлыҡ һәм уйланыуҙы талап итә. Владимир үҙенең мауығыуын былай тасуирлай: сүлмәксе түңәрәгендә эшләү уны арбай  — уның ритмик әйләнеүендә ваҡыт аҡрынайған кеүек үҙенсәлекле тылсым йәшеренгән. Оҫта менән балсыҡ араһында тыныс, боронғо диалог барлыҡҡа килә. Ябай балсыҡтан оҙаҡ йылдар хеҙмәт итәсәк, ҡул йылыһын һәм быуаттар хәтерен һаҡлаясаҡ, ата-бабаларҙың зирәклеген һәм киләсәк быуындарҙы һулышын үҙендә һаҡлаясаҡ әйбер тыуа.

— Минең ысын-ысындан да илһамландыра торған эш менән мәшғул булаһымм килә, — тип һөйләй ул. — Мин дуҫтарыма һәм яҡындарыма бүләктәр бирергә бик яратам: уларҙа минең бер өлөшөм ҡала, шуға күрә икебеҙ ҙә шатланабыҙ. Былсыҡ, ут һәм ҡулдар был әйберҙәрҙе файҙалы ғына түгел, ә йәнле, рухи, өй уңайлылығының һәм дуҫтарса йылылыҡтың бер өлөшө итә.

— Йәйгеһен мин ер сығарам, уны районыбыҙ карьерҙарынан алып ҡайтам, — тип уртаҡлаша Владимир, - Шулай уҡ әҙерен дә һатып алам — бына былар Түбән Новгородтан Дивеевонан һәм Ярославлдән ҡайтарылған. Оҫта үҙебеҙҙең балсыҡтың составын ентекләп өйрәнгән, әммә, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, ҡомдоң күп булыуы арҡаһында уның үҙен генә файҙаланыу мөмкин түгел. Владимир яйын тапҡан: уға Брауни балсығы менән ҡуша, массаны һығылмалыраҡ итә, пропорцияларҙы оҙаҡ һайлап, төрлө варианттарҙы һынаған, яндырғанда балсыҡтың нисек булыуын да тикшереп ҡараған.

Көршәксе Владимир Витальевич үҙ шөғөлө менән шул ҡәҙәр мауыға, ул балсыҡты иҫ киткес әйберҙәргә әйләндереү серҙәре, технологияларҙы өйрәнеү нескәлектәре һәм формаларҙың төрлөлөгө тураһында сәғәттәр буйы һойләргә әҙер. Үткән йылдың октябрендә ул Ярославлдәге данлыҡлы сүлмәк яһаусы Алексей Золотовта бер аҙналыҡ курс уҙа, уның ғаилә ижад оҫтаханаһы 1972 йылдан бирле эшләй.

— Бындай оҫтанан белем алыу бик һирәк күренеш ул, - ти Владимир. — Аҙна буйы данлыҡлы оҫта минең менән эшләне, һөнәренең нескәлектәре менән уртаҡлашты — был ысын-ысындан да илһамландырғыс ваҡыт ине.

Владимир Рәсәйҙең билдәле сүлмәк яһау оҫтаһы Илья Калашников менән бәйләнештә тора, ул газ өҫтөндәге ғәҙәти 200 литрлы мискәнән керамиканы яндырыу өсөн муфель мейесен нисек яһарға икәнлеге тураһында һөйләгән. Һәм Владимир был идеяны тормошҡа ашырған! Гаражда яндырыу өсөн завод мейесе булһа ла, барыбер үҙ ҡулдары менән эшләгәне күпкә яҡшыраҡ булған. Ҡул менән яһалған мейесте ул  2025 йылдың мартында һынап ҡараған. Киләсәкке пландары — утын менән яғышлы мейес  яһарға һәм көршәктәрҙе беҙҙеп ата-бабайҙар кеүек яндырырға.

— Эшләгән әйберҙәремдең бер өлөшө ярылды, — ти ул тыныс ҡына.- Йәл, ләкин икенсе төрлө өйрәнеп булмай. Мейес конструкцияһын, йылытыу режимын үҙгәртергә тура килде. Төп яндырыу тығыҙ сәғәт самаһы ваҡытты ала, ә бар процесҡа бер тәүлек үтә. Киләсәктә Владимир форма һәм фактура мөмкинлектәрен киңәйтеү өсөн ҡара яндырыуҙы һәм төтөндө, шулай уҡ ялтырауыҡ төҫ ҡулланыуҙы планлаштыра. Бындай эш ашығыслыҡты яратмай — ул тәжрибә, интуиция һәм ут менән һаҡ эш итеүҙе талап итә.

Уның ҡарауы мейестән сыҡҡан һәр әйбер уникаль, ҡабатланмаҫ, ер һәм ялҡын көсө менән тула. Һәм, әлбиттә, конкурстарҙа һәм йәрминкәләрҙә ҡатнашыу юлдың мөһим өлөшө буласаҡ — йәнле аралашыу, тәржибә уртаҡлашыу. Сөнки ысын керамик әйберҙәр көндәлек тормошта булырға тейеш. Владимир Витальевич әйтеүенсә, ҡул менән егерме-утыҙ килограммды бутау — ауыр эш. Механизация бында бик кәрәк: ул двигатель, шнек һәм металл һатып алған. Оҫтаның һәр ижад емеше үҙенсәлекле ҡараш талап итә. Көрөшкәләр, шәкәр һәм тоҙ һауыттары, туркалар, шешә, ваза, шәмдәлдәр, бал һауыттары оҫтаның яҡындары һәм дуҫтары өсөн бына тигән бүәләккә әүерелә.

Ғаилә парының дустарына ҡунаҡҡа барыуы күңелле, сөнки өҫтәлдә уның әйберҙәре тора — көн һайын ҡулланыла торған тәбиғи һауыт-һаба. Бәрәңгенге мейестән алғас уҡ бирә торған тәрилкәләр, кәсәләр, былсыҡ сүлмәктәр — быларҙың барыһына ла оҫтаның ҡул йылыһы һеңгән. Һәр әйберҙә әйтерһең дә үҙенсәлекле тылсым бар: ябай аш — ритуалға, ә ябай аҙыҡ — кескенә байрамға әүерелә. Шулай уҡ Владимир һабын эшләүҙә лә үҙен һынап ҡараған, уларҙы ул бер ниндәй ҙә  химияһыҙ, боронғо рецепттар буйынса яһай.

Үҙ үрнәктәре менән Юшматовтар райондың башҡа халҡын рухландыра. Улар хатта бәләкәй  генә ауылда ла үҙ һәләттәрен үҫтерә һәм яҡын-тирәлә гүзәллек булдырыу өсөн мөмкинлек табып була икәнлеген иҫбатлай. Уларҙың йорто  — матурлыҡты, оҫталыҡты һәм һәр кем өсөн күңел йылыһы биреүсе урын. Юшматовтар үҙҙәренең ижади эштәрен артабан да үҫтерергә ниәтләйҙәр. Владимир балалар һәм өлкәндер өсөн оҫталыҡ дәрестәре үткәреү өсөн көршәкселәр студияһы булдырыу тураһында хыяллана. Венера, үҙ сиратында, ишек алдында ял итеү зонаһы төҙөргә теләй, унда баҡсаның матурлығы менән һоҡланырға һәм Владимирҙың ҡулдары менән  яһалған балсыҡ һауыттарҙан хуш еҫле бал менән сәй эсеп ҡарау мөмкинлеге буласаҡ.

Галина ВАРИКОВА.

 Автор фотоһы