Күтәрелеш осоро — ярҙам һәм үҫеш

— Александр Александрович, беҙҙең районда эшҡыуарлыҡ торошо тураһында һөйләгеҙ әле.

Бөгөнгө көндә беҙ эшмәкәрлектең ныҡлы үҫеше тураһында ышаныс менән һөйләй алабыҙ. 2026 йыллдың 10 майына районда 519 муниципаль эшҡыуарлыҡ субъекты теркәлгән, шуларҙы 77-һе — юридик заттар, e 442-һе — индивидуаль эшҡыуарҙар. Бынан тыш, үҙмәшғүл сегменты актив үҫә: 2026 йылдың 1 майына уларҙың һаны 1916 кешегә етте. Был районда йәшәүселәрҙең күбеһе үҙ бизнестары аша үҙҙәренең хыялдарын тормошҡа ашырыуы һәм аҡса  эшләү өсөн мөмкинлектәр тыуҙырыуы тураһында һөйләй.

— Эшҡыуарлыҡ эшсәнлегенең иң  перспективалы йүнәлештәре ниндәй?Ауыл хужалығы, сауҙа һәм халыҡҡа көнкүреш хеҙмәте күрһәтеү кеүек өлкәләр ғәҙәттәгесә көслө булып ҡала. Шулай уҡ автотранспорт һәм көнкүреш әйберҙәрен ремонтлау хеҙмәттәре лә кәрәк. Һуңғы йылдарҙа беҙ туризмдың актив үҫешен күҙәтәбеҙ, был эшмәкәрҙәр өсөн яңы офоҡтар аса. Креатив индустрияға ҡыҙыҡһыныуҙың артыуын билдәләп үтмәй булмай — был яңы, ләкин бик перспективалы йүнәлеш.

— Район администрацияһы эшҡыуарҙарға нисек ярҙам итә? Махсус программалар бармы?

— Бизнесҡа системалы ярҙам күрһәтеү өсөн «2025-2030 йылдарға Башҡортостан Республикаһының Бишбүләк районы муниципаль районында бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡты үҫтереү һәм уға ярҙам итеү» муниципаль программаһы эшләнде һәм эшләп килә.

Әлеге программа сиктәрендә йыл һайын 400 мең һум күләмендә финанслау ҡаралған. Был аҡсалар кесе hәм урта эшҡыуарлыҡ субъекттары, үҙ мәшғүлдәр сығымдарының бер өлөшөн ҡаплауға тотола. Беҙ, йыһаздар һатып алыу, производствоны үҫтереү hәм хеҙмәттәр күрһәтеү  сығымдарҙың бер өлөшөн компенсациялап, бизнесты башлап ебәреүҙе hәм үҫтереүҙе мөмкин ҡәҙәр еңеләйтергә тырышабыҙ.

— Күрһәтелгән ярҙам тураһында нимә әйтә алаһығыҙ?

— 2024 йылда беҙ кесе эшҡыуарлыҡ субъектына юғары дәрәжәлә ярҙам күрһәттек. Аҡсалар ауыл хужалығын үҫтереүгә, медицина йыһаздары һәм экскаватор һатып алыу сығымдарын ҡаплауға йүнәлтелде. 2025 йылда ике шәхси эшмәкәргә һәм ике үҙ мәшғүл кешегә финанс ярҙамы курһәтелде. Улар икмәк бешереү өсөн ҡоролмалар һатып алыу, автомобилдәрҙе ремонтлау һәм уларға хеҙмәт ҡкүрһәтеү буйынса хеҙмәттәрҙе үҫтереү, шулай уҡ халыҡҡа хеҙмәт күрһәтеү спектрын киңәйтә алдылар. Ошо ярҙам арҡаһында эшмәкәрҙәр яңы эш урындары булдыралар һәм кәрәкле йыһаз һатып алалар, был иһә райондың дөйөм иҡтисади үҫешенә ярҙам итә.

— Финанс ярҙамынпг тыш, тағын ниндәй саралар күрелә?

— Беҙ халыҡты эш менән тәьмин итеү үҙәге менән актив хеҙмәттәшлек итәбеҙ. Уларҙың рограммалары бик популяр һәм ысынбарлыҡта эшҡыуарлыҡты үҫтереүгә һәм эш урындары булдырыуға ярҙам итә. Мәҫәлән, 2026 йылда социаль контракт нигеҙендә адреслы социаль ярҙам (АСПК) программаһы буйынса дүрт гражданинға үҙ эшен асыуҙа ярҙам күрһәтелде: былар — кондитер, гидрологтар үткәреү цехы, утын һатыу, ауыл хужалығы техникаһы һәм  транспорттың электр двигателен диагностикалау хеҙмәттәре. Бынан тыш, аҙна һайын район администрацияһында «Эшмәкәрлек сәғәте» форматында кәңәшмәләр уҙғарыла. Был бизнес һәм хакимиәттең туранан-тура аралашыу өсөн майҙансығы. 2025 йылда беҙ бындай 49 осрашыу үткәрҙек, дөйөм суммаһы 193 миллион һумлыҡ 35 проектты ҡараныҡ. 2026 йылдың беренсе биш аейында 19 кәңәшмә үтте, уның барышында 19 миллион һумлыҡ 23 проект ҡаралды. Был осрашыуҙарҙа төрлө идеялeр тураһында фекер алышалар — массаж салондары hәм косметика кабинеттары асыуҙан алып ғаилә фермалары hәм кондитер цехтары булдырыуға тиклем.

- Ә милек ярҙамы тураһында нимә әйтә алаһыҙ?

— Беҙ шулай уҡ бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡ субъекттарына муниципаль мөлкәтте ташламалы шарттарҙа файҙаланыу мөмкинлеге бирәбеҙ. Арендаға биреү өсөн билдәләнгән объекттарҙың махсус исемлеге төҙөлдө. Был яңы ғына эшләй башлаған эшҡыуарҙарға старт сығымдарын кәметергә һәм иғтибарҙы үҙ эштәрен үҫтереүгә йүнәлтергә мөмкинлек бирә.

— Александр Александрович, Бишбүләк районы эшҡыуарҙары — беҙҙең йәмғиәт тормошонда актив ҡатнашыусылар.

— Улар үҙ бизнестарын үҫтереп кенә ҡалмай, төрлө сараларҙа, күргәҙмәләрҙә актив ҡатнашалар, форумдарҙа һәм фестивалдәрҙә район исеменән сығыш яһайҙар. Мәҫәлән, шәхси эшҡыуар А.Б. Колпаков ысын күндән әйберҙәр яһау менән шөғөлләнә. Ул күргәҙмәләрҙә даими ҡатнаша һәм ҡаҙаныштары өсөн бик күп бүләктәргә эйә. Шәхси эшҡыуар Ноғманов Б.Ж. еләк, ҡурай еләге еләге үҫтерә. Уның продукцияһына районда ғына түгел, күрше райондарҙа ла ихтыяж ҙур. Районда туризм актив үҫә. Ауыл ерендә ял базаһы төҙөү планлаштырыла. Томаш, Вишневка ауылында глэмпингтар төҙөү. Беҙҙең эшҡыуарҙар  балыҡ үрсетәләр, шулай уҡ һөнәрселек үҫеш ала. Бындай миҫалдар урындағы бизнестың үҙен тәьмин итеп кенә ҡалмайса, райондың үҫешенә ҙур өлөш индерегә лә һәләтле булыуын күрһәтә.

— Районда эшҡыуарлыҡты артабан үҫтереүгә һеҙ ниндәй өмөт бағлайһығыҙ? Алдағы йылдарға ниндәй маҡсаттар билдәләйһеҙ?

— Беҙ туризмды артабан үҫтереүҙее, бигерәк тә ауыл һәм экология туризмы өлкәһендә ҙур ҡеүәт күрәбеҙ. Беҙҙә уникаль тәбиғәт ресурстары бай һәм мәҙәниәт байлығы бар, уларҙы тәбиғәт белгестәрен йәлеп итеү өсөн файҙаланырға мөмкин. Беҙ Бишбүләк районының үҙ эшен асырға теләгән һәр кем өсөн тейешле ярҙам ала һәм үҙенең теләктәрен тормошҡа ашыра ала торған урын булыуын теләйбеҙ. Дөйөм алғанда, беҙҙең стратегия бизнес өсөн максималь уңайлы булдырыуға йүнәлтелгән. Был финанс һәм милек ярҙамын ғына түгел, мәғлүмәти, консультацион ярҙамды ла, шулай уҡ административ процедураларҙы ябайлаштырыуҙы ла үҙ эсенә ала. Беҙ һәр эшҡыуар, үҙ бизнесының күләменә ҡарамаҫтан, администрация яғынан ярҙамды тойорға һәм үҫеш өсөн реаль мөмкинлектәрҙе күрергә ынтылабыҙ. Ахыр сиктә, беҙҙең эшҡыуарҙарҙың уңышы — Бишбүләк районының уңышы. Беҙҙең районда бизнес алып барыу шарттар тыуҙырыла, беҙ эшҡыуарҙарыбыҙға бар яҡлап ярҙам күрһәтергә әҙер.

Ирина ФОМИНА әңгәмәләште.