Ғаилә — дәүләттең иғтибар үҙәгендә

Башҡортостан Республикаһында социаль ярҙам саралары тормоштоң барлыҡ төп этаптарын — бала тыуыуҙан алып пенсияға сыҡҡансыға ҡәҙәр — үҙ эсенә алған берҙәм система булараҡ төҙөгән. Был кешеләргә айырым туләүҙәр алырға ғына түгел, ә үҙҙәрен яҡланған итеп хис итергә мөмкинлек бирә. Күп балалы ғаиләләр торлаҡ шарттарынан алып балаларға көндәлек сығымдарға ҡәҙер төп ихтыяждарҙы үҙ эсенә ала торған комплекслы ҡеүәт ала. Бындай ҡараш ғаиләләргә үҙҙәрен ышаныслы тойорға, балаларҙы туҡландырыуға иғтибарҙы тупларға һәм йәмғиәттең яңы ячейкаларын төҙөргә этәргес бирә. Бишбүләк районындағы ғаилә хеҙмәте («Ғаилә» Бәләбәй төбәк-ара бүлеге бүлексәһе) балалы ғаиләләргә, күп балалы, аҙ керемле һәм ауыр тормош хәлендә ҡалған кешеләргә социаль, юридик, психологик һәм матди ярҙам күрһәтә. Эшсәнлек дәүләт ғаилә сәйәсәтен тормошҡа ашырыуға йүнәлтелгән. Үҙәк Башҡортостан Республикаһы Ғаилә, хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығының ведомство ҡарамағындағы учреждениеһы булып тора. «Ғаилә» хеҙмәте етәксеһе Надежда Герольдтар Сидорова Бишбүләкте әлеге структураның эшсәнлеге тураһында һөйләне:

— Беҙ ғаилә институтын үҫтереүгә һәм нығытыуға ярҙам итебеҙ. Беҙҙе Башҡортостан Республикаһының Ғаилә, хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығы тарафынан һалынған план бар, уның буйынса эш алып барабыҙ. Мәҫәлән, һәр айҙың беренсе шаршамбыһында беҙҙе берҙәм ғаилә консультациялары көнө. Был көн сиктәрендә төрлө социаль мәсьәләләр буйынса граждандарҙы ҡабул итәбеҙ. Сайтта шулай уҡ социаль-хоҡуҡи аңлатма эштәре алып барабыҙ. Айға ике тапҡыр ғаилә клубтары үткәребеҙ, уларҙа ниндәй ҙә булһа проблемалар тураһында фекер алышыу мөмкинлеге бар. Был шулай уҡ клубтарҙа МХО-ла ҡатнашыусыларҙың ғаилә ағзалары ла йыйыла. Айҙың һәр һуңғы шәмбеһе – төрлө тематика буйынса ғаилә ял көндәре. Әлеге сараларҙың бурыстарынан береһе — ата-әсәләрҙе һәм балаларҙың уртаҡ ялын ойоштороу, ул уртаҡ ижади эшсәнлеккә йәлеп итеүгә ярҙам итә. Был халыҡ менән төп эш. Үҙәктә ғаилә психологы эшләй, ул индивидуаль консультациялар һәм ғаилә терапияһы, ғаилә менән эшләү буйынса ике белгес, документтар һәм социаль пособиелар рәсмиләштергәндә ярҙам күрһәтеүсе бер юрисконсульт һәм социаль эш буйынса бер генә белгес эшләй. Беҙҙә әле ашығыс ярҙам да бар: мохтаж ғаиләләрҙе өҫкө кейем, аяҡ кейеме һәм тәү сиратта кәрәкле әйберҙер  менән тәьмин итеү. Ғаилә хәүефһеҙлеген кәметеү буйынса эш алып барыла. Кризис ситуацияларын хәл иткәндә мохтаж ғаиләләргә социаль ярҙам күрһәтелде. Бөгөнгө көндә ундай ғаиләләр — 56. Беҙгә мөрәжәғәт итеүселәрҙең барыһы ла курһәткән иғтибар өсөн рәхмәт белдерәләр. Бынан тыш, беҙҙең психолог Бәләбәй ҡалаһындағы ата-әсә ҡарауынан мәхрүм ҡалған етем балалар бүлегенән баланы ғаиләгә тәрбиәгә алырға теләгән ата-әсәләргә йылына дүрт тапҡыр белем бирә.

«Тәрбиәгә алыусы ата-әсәләр мәктәбе», тип атала. Ғаилә менән эшләү буйынса белгес Семенова Лидия Федоровна АСПК программаһы — социаль контракт нигеҙендә адреслы социаль ярҙам тураһында һөйләне, ә күп балалы ғаиләләргә дәүләт ярҙамы. Шәхси ярҙамсы хужалыҡтарҙа социаль контракттар төҙөп, хужалыҡтарын үҫтереү өсөн  200000 һумға аҡса алырға мөмкин. Тулыу — маҡсатҡа ярашлы. Аҡсаны мал һәм ҡош-ҡорт һатып алыуға тоторға мөмкин. Аҡсаға мал-тыуар өсөн аҙыҡ-һәм витаминдар һатып алырға, инвентарь, теплица, орлоҡ һәм үҫентеләр һатып алыуға, хужалыҡ алып барыу өсөн уҡыуға түләргә (30000 һум) мөмкин. Ғаиләлер үҙ мәшғүллеген рәсмиләштерәләр һәм йыл һайын отчет тапшыралар. Был программа ауыр тормош хәленән сығырға, йәғни ғаиләгә даими килем алырға ярҙам итә. 2018 йылдан Бишбүләк районында дәүләттән әлеге финанс ярҙамын 99 ғаилә алды. Уны ике йылдан һуң тағы бер ҡат алырға мөмкин, ҡайһы бер ғаиләләр унан файҙаланды ла инде. Бындай дәүләт ярҙамынан Бишбүләк ауылынан Светлана һәм Ринат Сөләймәновтарҙың күп балалы ғаиләһе файҙалана алды.

Светлана Әнүәр ҡыҙы «Журавушка» балалар баҡсаһында тәрбиәсе ярҙамсыһы булып эшләй. Төп эшенән тыш, ул әле башҡа ерҙә аҡса эшләргә, хужалыҡ алып барырға, балалар тәрбиәләргә лә өлгөрә! Һәм яратҡан шөғөлө өсөн дә ваҡыт таба - ул бейергә ярата. Мәҙәниәт һарайында Давыдова Елена Юрьевнаның бейеү түңәрәгенә бик теләп йөрөй. Ринат Фәнил улы — алтын ҡуллы оҫта. Улар ҡатыны менән шәхси ярҙамсы хужалыҡ тоталар. Ғаиләнең йәшелсә баҡсалары бик тә күркәм. Ниҙәр гене үҫтермәй улар! Йорт яны участогын биҙәп, төрлө төҫтәге сәскәләр үҫә һәм хуш еҫ тарата. Уларҙың хужалығында малдар ҙа етерлек. Ғаиләлә дүрт бала. Ҡыҙҙары Аделина инде кейәүҙә, Ҡазан ҡалаһында йәшәй, ейәнсәре Софияға һигеҙ ай. Икенсе ҡыҙҙары Руфина — Октябрьский ҡалаһының юридик колледжы студенты. Улдары Ислам Бишбүләк ауылың 2-се урта мәктәбенең алтынсы синыфында уҡый. Кескәй Әмиргә дүрт йәш.

— Әлеге программа тураһында ишеткәс, ғариза бирергә булдыҡ. «Ғаилә» хеҙмәте үҙәгендә ғаилә менән эшләү буйынса белгес Лидия Федоровна Семенова социаль контракттың барлыҡ шарттарын, ниндәй документтар йыйырға, артабан ни эшләргә икәнлеген ентекле аңлатты. Дәуләт биргән суммаға һыйыр һатып алырға булдыҡ. Һатыусыларҙы үҙебеҙ эҙләнек, ауылдарға ла барҙыҡ, белдереүҙәр буйынса ла. Һөҙөмтәлә Айыт ауылында быҙау менән һыйыр һатып алдыҡ. Һатып алыу уңышлы булды, сөнки һыйыр күп һөт бирә. Өҫтәүенә, аҡыллы, тыңлаусан булып сыҡты, — тип һөйләне Светлана Әнүәр ҡыҙы. — Дәләттең был ярҙамы һиҙелерлек булды, сөнки күп һөт, ҡаймаҡ башҡа һөт продукттарын һаттыҡ, шуның менән ғаиләне күпмелер дәрәжәлә финанс яҡтан тәьмин иттек. Күп балалы ғаиләләргә шундай оло ярҙам күрһәткәне өсөн  дәүләтебеҙгә рәхмәт әйтке килә. Беҙ киләсәктә лә шәхси ярҙамсы хужалығыбыҙҙы үҫтерәсәкбеҙ.

Зөлфиҙә МУЛЛАҒӘЛИЕВА.

Автор фотоһы

Республикала ярлылыҡ жәрәжәһен кәметеү маҡсатнда 2020 йылдан федераль бюджеттан финанслау шарттарында социаль контракт нигеҙендә адреслы социаль ярҙам уңышлы ғәмәлгә ашырыла.
2025 йылда 3 983 социаль констракт төҙөлгән, шуларҙан 1281 — эш эҙләүгә, 1100 — шәхси эшмәкәрлек эшсәнлеген ғәмәлгә ашыруга, 1140 — шәхси ярҙамсы хужалыҡ алып барыуға, 462-һе башҡа сараларҙы ғәмәлгә ашырыуға. Түләүҙәр күләме 718,2 миллион һум тәшкил иткән.