Бишбүләк район дауаханаһы: ауырыуҙарҙы профилактикалау hәм кадрҙар мәсьәләһе

— Марат Фәнил улы, райондағы демографик хәл тураһында һөйләгеҙ әле. Һеҙ күҙәткән төп тенденциялар ниндәй?

— 2026 йылдың 1 ғинуарына Бишбүләк районында даими рәүештe 20456 кеше йәшәй. Беҙҙең дауаханала хеҙмeт итеүсе беркетелгән халыҡ — 17401 кеше. Халыҡтың структураһын анализлағанда, беҙ балаларҙың сығыштырмаса күләме (18,5%) Башҡортостан Республикаһы буйынса уртаса күрһәткестән түбән (21,9%) булыуын күрәбеҙ. Тимәк, тыуыусылар — беҙҙә республика буйынса уртаса күрһәткестән түбәнерәк. Шул уҡ ваҡытта хеҙмәткә һәләтле йәштән өлкәнерәк халыҡ 31% тәшкил итә, был республика күрһәткесенән юғарыраҡ (23%). Был билдәле бер ауырлыҡтар тыуҙыра, сөнки өлкән йәштәге кешеләр йышыраҡ медицина ярҙамына мохтаж. Тыуым һаны беҙҙә кәмей. 2025 йылда 114 бала тыуған (күрһәткес), 2024 йылда 124 бала тыуған (5,9 күрһәткес). Өыҙғанысҡа ҡаршы, ыңғай динамика күҙәтелһә лә, үлем күрһәткесе шулай уҡ шаҡтай юғары. 2025 йылда 261 кеше вафат булған (12,7 күрһәткес), 2024 йылда — 314 кеше (17,3 күрһәткес). Һөҙөмтәлә, халыҡ артмай, был, әйтеүемсә, тыуым аҙ булыуы hәм үлем күп булыуы менән бәйле, бигерeк тә өлкәндәр араһында. Шуныһын да билдәләп үтке килә, 2025 йылда яңы тыуған сабыйҙарҙың үлеме юҡ. Был ысындан да беҙҙең коллективтың.  Һөҙөмтәһе.

— Ауырыуҙарҙы профилактикалау эше, йыш ҡына диспансерлаштырыу тураһында һөйләгеҙ әле.

— Профилактика — беҙҙең эштең төп йүнәлештәренең береһе. 2025 йылда беҙ 10978 өлкен йәштәге кешегә диспансеризация уҙғарҙыҡ. Уларҙы диспансерлаштырыу планы (7932 кеше) 100 процентҡа үтәлде. Беренсе этап һөҙөмтәләоре буйынса икенсе этапҡа 1730 кеше ебәрелде һәм тикшерелде. Шулай уҡ профилактик медицина тикшереүҙәре планы (943 кеше) һәм COVID-19 менән сирләгән граждандарҙы тәрән диспансерлаштырыу (936 кеше) 100 процентҡа үтәлде. 1152 кеше алдан һәм ҡабат тикшерелде.

— Диспансеризация буйынса һөҙөмтәләр ниндәй? Сәләмәтлектең ҡайһы төркөмдәре өҫтөнлөк итә?

— Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, тикшерелгәндәрҙең күпселеге һаулығы буйынса III А төркөменә ҡарай — был хроник йоғошло булмаған ауырыуҙары булған йәки улар буйынса шик аҫтында булған граждандар (68,9%). Был кешеләрҙең арта башлаған ауырыу стадияһында уҡ медицина ярҙамы һорап йыш мөрәжәғәт итеүҙәре тураһында һөйләй. II сәләмәтлек төркөмөнә (үрге хәүеф зонаһындағы граждандар) тикшерелгәндәрҙең 25,5% - ы кергән. Халыҡты бары тик 4,6% - ы ғына сәләмәтлектең I төркөмөнә керә (ауырыуҙарҙан һәм фактик ҡурҡыныстарҙан башҡа). Был табипҡа ваҡытында мөрәжәғәт итеүҙең һәм сәләмәт йәшәү рәүешенең мөһимлеген тағы бер ҡат һыҙыҡ өҫтөнә ала.

— Диспансеризация барышында беренсе тапҡыр ниндәй ауырыуҙар асыҡланды?

— Барлығы 1899 беренсе тапҡыр ауырыуҙар асыҡланды, шул иҫәптән 26 яман шеш һәм 57 шәкәр сире осрағы. Беҙ халыҡтың киң таралған ауырыуҙарҙың симптомдары һәм профилактика ысулдары тураһында хәбәр итеүҙе арттырыу өҫтөндә эшләүҙе дауам  итәбеҙ.

—Беренсел медицина ярҙамы нисек башҡарыла?

— Райондың амбулатория-поликлиника учреждениелары план режимында эшләй. 2025 йылда 64135 профилактик ҡарау hәм ауырыуҙар буйынса 22115 мөрәжәғәт булды. Хатта, ашығыс медицина ярҙамы ла амбулатор шарттарҙа планды арттырып үтәгән, (104,7%) тулы күләмдә күрһәтелде.

— Стационар эше тураһында һөйләгеҙ әле.

— Тәүлек буйы эшләй торған стационар һәм көндөҙгө стационарҙар ҙа ҡуйылған бурыстарҙы уңышлы үтәй. 2025 йылда мәжбүри медицина хәүефһеҙлеге  (ОМС) база программаһы буйынса тәүлек буйы ятаҡта 2325 госпитализация, шулай уҡ 302 паллиатив ярҙам осрағы үткәрелде. Стационар койкалар буйынса планлы биремдәрҙе үтәү проценты 101,1% тәшкил итә. Көндөҙгө стационарҙарҙа 817 пациент ОМС буйынса дауаланды, планды үтәү проценты — 101,2%.

— Түләүле хеҙмәттәр менән эштәр нисек?

— 2025 йылда түләүле медицина хеҙмәттәре күләме 14 504 202,00 һум тәшкил итте, был халыҡта өҫтәмә медицина сервистарына ихтыяж булыуын күрһәтә.

— Марат Фәнил улы, кадрҙар мәсьәләнә күсәйек. Медицина персоналы менән хәл нисек?

— Бишбүләк үҙәк дауаханаһында 39 врач (32-һе — штатлы, 7-һе — декрет ялында) һәм 146 урта медицина звеноһы белгесе (140 — штатлы, 6-һы — декрет ялында) эшләй. Уртаса 10 мең халыҡҡа табиптар менән тәьмин ителеш — 22,4, урта медицина персоналы  менән — 83,9. Штат табиптар менән тәьмин ителеше — 82,5%, урта медицина персоналы — 97%. Табиптар һәм медперсоналдың өлөшө хеҙмәткәрҙәренә дөйөм һанында 65,5% тәшкил итеүгә ҡарамаҫтан, ҡайһы бер белгестәр буйынса кадрҙар етешмәй. Невролог табип, терапевтар (шул иҫәптән участок хеҙмәткәрҙәре), хирургтар, анестезиолог-реаниматологтар етмәү мәсьәләһе айырыуса киҫкен тора. Шулай уҡ беҙгә шәфҡәт туташтары, акушеркалар һәм фельдшерҙар кәрәк.

— Йәш белгестәрҙе йәлеп итеү өсөн нимәләр эшләнә?

— Һуңғы өс йылда беҙгә тығыҙ врач килде, шуларҙың алтауһы — «Земский доктор» программаһында ҡатнашыусылар, өсөһө  — үҙәк йүнәлеш буйынса. Уларҙың барыһына ла торлаҡ бирелде. Был бик мөһим аҙым, ул беҙгә кадрҙар проблемаһын  бер аҙ хәл итергә ярҙам итә.

— Дауахана күпме финанс ала һәм ул нимәгә тотола?

— 2025 йылда Бишбүләк үҙәк район больницаһын финанслауға 258 488 188,94 һум бирелде. Аҡса дәүләт биременә субсидиялар, керем килтерә торған эшсәнлек сығымдары, ОМС аҡсалары hәм башҡа маҡсаттарға субсидиялар араһында бүленде. Шуныһын да билдәләп үтергә кәрәк, 2026 йылдың 1 ғинуарына дауахананың кредитор бурысы юҡ.

—Дауахана өсөн башҡарылған эштәр тураһында һөйләгеҙ әле.

— Беҙ матди-техник базаны нығытыу өҫтөндәә актив эшләйбеҙ. 2025 йылда беҙ бик күп заманса медицина ҡорамалдары һатып алдыҡ, шул иҫәптән пациент мониторҙары, инфузион насостар, дефибрилляторҙар, стоматологик ҡоролмалар, электрокардиограф, бәүел анализаторҙары. Шулай уҡ УЗИ өсөн диагностик система, күсмә рентген аппараттары, хирургия яҡтыртҡыстары, үҙенән-үҙе эшләй торған тышҡы дефибрилляторҙар, ФАП өсөн модуль йорто, эндоскоптарҙы йыуыу һәм дезинфекциялау, гинекология ҡорамалдары, кольпоскоптар һәм башҡа бик күп медицина йыһаздары алынды. Былар барыһы ла беҙгә сифатлыраҡ һәм ваҡытында медицина ярҙамы күрһәтергә мөмкинлек бирә.

— Марат Фәнил улы, йомғаҡ яһап, Бишбүләк үҙәк дауаханаһы эшенә ниндәй баһа бирер инегеҙ?

— Демографик хәл hәм кадрҙар етешмәү мәсьәләһе менән бәйле ауырлыҡтарға ҡарамаҫтан, Бишбүләк район үҙәк дауаханаһы халыҡты сифатлы медицина ярҙамы менән тәьмин итеү буйынса ҡуйылған бурыстарҙы уңышлы үтәй. Беҙ даими рәүештә хеҙмәткәрҙәребеҙ өсөн эш шарттарын яҡшыртыуға hәм район халҡына медицина хеҙмәте күрһәтеү дәрәжәһен күтәреүгә ынтылабыҙ.

— Һәм, һөнәри байрам алдынан, хеҙмәттeштәрегеҙгә нимә теләр инегеҙ?

— Медицина хеҙмәткәрҙәре көнө алдынан минең барлыҡ хеҙмәттәштәремде ысын күңелдән ҡотлағым килә! Һеҙгә ныҡлы сәләмәтлек, бөтмәҫ энергия, hөнәри уңыштар hәм шәхси именлек теләйем. Һеҙҙең эшегеҙ — милләт һаулығына баһалап бөткөһөҙ өлөш индереү, hәм мин шундай иҫ киткес коллективта эшләүем менән ғорурланам. Хеҙмәтегеҙ өсөн рәхмәт һеҙгә!

Владимир СМОЛОВ.