Һәр кеше үҙ хоҡуҡтарын яҡшы белергә тейеш

15 март – Бөтә донъя ҡулланыусылар хоҡуҡтарын яҡлау көнө. Рәсәйҙә ул 1994 йылдан алып билдәләнә.

Был көн тәү сиратта ҡулланыусылар хоҡуҡтарын яҡлау буйынса дәүләт департаменттары һәм ижтимағи ойошмалары хеҙмәткәрҙәре өсөн тәғәйенләнгән. Ә беҙгә, ябай ҡулланыусыларға, көндәлек тормошта үҙ хоҡуҡтарыбыҙҙы яҡшы белеү зарур. Һәр беребеҙҙең тиерлек ниндәй ҙә булһа ошондай хәлгә тарығаны бар. Мәҫәлән, консерва банкаһындағы аҙыҡ-түлек һауытта күрһәтелгән яраҡлылыҡҡа тура килмәй һәм уның сифаты насар булыуы ихтимал.

Үкенескә ҡаршы, халыҡ үҙенең хоҡуҡтарын белмәй. Һатыусылар 90 процент хатаһын танымай, төрлө юлдар менән һатып алыусының мөрәжәғәтен кире ҡағыу юлдарын эҙләй. Шуға ла йыш ҡына халыҡ, барып иҫбат итеп йөрөгәнгә ҡарағанда, сифатһыҙ аҙыҡ-түлекте, тауарҙы ташлауҙы хуп күрә. Һатып алыусының 15 көн эсендә әйберҙе кире ҡайтарырға хоҡуғы бар. Оҙаҡ хеҙмәт итеүсе тауар икән, был ваҡыт тағы ла киңәйә. 2 йыллыҡ осорға, мәҫәлән. Хатта аяҡ кейеме үлсәме буйынса тура килмәй икән, урамға кейеп сығып йөрөгәндә лә, ҡулланыусы уны кире ҡайтара ала.

Ҡулланыусының талаптарына яуап бирмәйҙәр икән, уларға бик күпләп санкциялар ҡаралған. Эш судҡа барып етһә, ошо килтерелгән зыяндан тыш, мөрәжәғәт ителгәндән көндән алып һатып алынған әйбер хаҡынан сығып һәр көн 1 процент пеня ҡаралған, унан тыш һатып алыусыға 50 процент штраф ҡайтарылырға тейеш. Рухи зыянды ҡаплатырға ла мөмкин. Адвокаттар ярҙамы менән ҡулланған икән, бар сығымдар һатыусыға йөкмәтелә. Һатыусылар ҙа, етештереүселәр ҙә бер үк кимәлдә яуап бирергә тейеш. Хатта йәшерен етешһеҙлектәре булған машина һәм фатирҙарҙы ла кире ҡайтарырға мөмкин. Халыҡ үҙ хоҡуҡтарын белһен генә.

“Ҡулланыусылар хоҡуҡтарын яҡлау тураһында”ғы закон – илебеҙҙәге мөһим һәм йыш ҡулланылған закондарҙың береһе. Ул ҡулланыусыларҙың үҙ хоҡуҡтарын яҡлай алыуы өсөн барлыҡҡа килгән. Бынан тыш, медицина, бәйләнеш һәм башҡа хеҙмәттәр тураһындағы закондар ҙа тап ошо өлкәләге хоҡуҡи мөнәсәбәттәрҙе көйләй.

Фото: pobeda.rbsmi.ru

https://bashgazet.ru