Фестиваль йолаларҙы һәм ысынбарлыҡты берләштерҙе

6-сы сентябрҙә Башҡортостан Республикаһының Баймаҡ районындағы Граф күле янында IV тапҡыр «Башкорт аты» фестивале булып уҙҙы. Бишбүләк районынан әлеге сарала өс кеше ҡатнашты. Район Хакимиәте башлғының беренсе урынбаҫары, райондың ауыл хужалығы идараһы етәксеһе Артур Ғәлиев үҙенең сәфәрендә тыуған республикабыҙ менән ғорурланыуын белдерҙе.

— Был сара күптән инде төбәк-ара сараға әйләнде һәм Башҡортостандың уникаль башҡорт тоҡомон һәм милли мәҙәниәтен яратыусыларһы ғына түгел, ә планетаның төрлө мөйөштәренән килгән халыҡты берләштереүсе халыҡ-ара фестивалгә әүерелде, — тип һөйләй Артур Амурович. — Был юлы унда 17 ил вәкилдәре ҡатнашты: Ҡытай, Кувейт, Иран, Берлә!шкeн Ғәрәп Әмирлектәре, Көньяҡ Африка Республикаһы, Камерун, Марокко, Конго Демократик Республикаһы, Ангола, Замбия, Мисыр, Гана, Куба, Ҡаҙағстан, Төрөкмәнстан, Тажикстан hәм Ҡырғыҙстан (алдагы йылда 11 ил булған). Фестивалгә шулай уҡ Рәсәйҙең 12 төбәгенән, шул иҫәптән Мәскәү, Волгоград, Ырымбур, Рязань һәм Силәбе өлкәләренән, Пермь hәм Ставрополь крайынан, Татарстан Республикаһынан, Дағстандан, Ҡаалмыҡстан, Якутиянан, Тыванан hәм Алтай крайынан делегациялар ярҙам күрһәтте. Беҙҙең район фестивалдә өсөнсө тапҡыр ҡатнаша. Ул көндә һауа торошо болотло һәм көслө ел булһа ла, мин Башҡортостан өсөн ғорурлыҡ хисе кисерҙем, сөнки фестивалдең ойошторолоуы юғары дәрәжәлә ине. Унда ҡыҙыҡһынған ҡунаҡтарҙың  — сит ил кешеләренең, шулай уҡ Рәсәйҙең башҡа төбәктәренән ҡатнашыусыларҙың күп булыуы инде үҙе үк күп нәмә тураһында һөйләй ине.  Халыҡ-ара фестивалдә сәләмләү һүҙе менән Башҡортостан Республикаһы башлығы Радий Фәрит улы Хәбиров сығыш яһаны.

Күргәндәренән әҫәрләнгән Артур Ғәлиев ҡыҫҡаса «Башҡорт аты» Халыҡ-ара башҡорт тоҡомло аттар фестиваленең бай, күркәм, эшлекле, спорт hәм ат спорты программаһы менән уртаҡлашты. Ул ат индустрияһын үҫтереүгә, милли ат спорты төрҙәренә, продуктивйылҡысылыҡты үҫтереүҙең заманса тенденцияларына багышланған түңәрәк өҫтәлдәр уҙғарыу ине. Шулай уҡ башҡорт атын тарихи мираҫ объекты булараҡ һаҡлауға hәм заманса технологиялар ҡулланып селекция эшен үҫтереүгә йүнәлтелгән «башҡорт атының геномы» проектына рәсми старт биреү тантанаһы уҙҙы. — ҡыҫҡаһы, был ҙур республика Һабантуйы булды! — тине Артур Галеев. — Меңләгән тамашасыларҙы, барлыҡ Һабантуйҙағы кеүек үк, спорт ярыштары hәм ат спорты программаһы айырыуса ҡыҙыҡһындырҙы. Фестивалдә традицион башҡорт ат спорты ярыштарының биш төрө тәҡдим ителде: традицион уҡтан атыу, сабышта көрәш элементтары менән атта йөрөү, шулай уҡ сабышта кәзә түшкәһен финишка килтереү, иң яҡшы ат йөрөтөүселәр араһында ярыш. Сезондың яңылығы «Подними монету» ине, тәржемә ткәндә  ул —«Тәңкә күтәреү» тигeнде аңлата. Быларҙың барыһын да ваҡытлыса hәм ат сабышында эшләргә кәрәк ине. Әлбeттә, ат сабыштары ла булды, шул иҫәптән нәҫелле hәм ярым нәҫелле ат сабыштары, башҡорт тоҡомло аттар сабышы, традицион «Бәйге» сабыштары алты hәм ете саҡрым дистанцияларҙа. Бында Бишбүләк районынан ете километрлы дистанцияла Айыт ауылынан утыҙ йыллыҡ тәжрибәле һыбай сабыусы Рәмил Ғәтиятуллин ҡатнашты. Ул еңеүсе булмаһа ла, иң яҡшылар рәтенә инде. Ҡыҫҡаһы беҙҙең район һынатманы. Беҙ барыбыҙ ҙа Рәсәйҙең төрлө төбәктәренән килгән спортсылар ҡатнашлығында джигитовка буйынса шоуҙы рәхәтләнеп ҡараныҡ. Шаяртып түгел, ә ысын күңелдән әйткәндә: икебеҙҙе лә  юрттырып hәм һикерттереп халыҡ-ара физкультура-спорт уйындарында ҡатнаштыҡ: башҡорт халҡының «Бәйге» күп төрлө ярыштары; грепплинг; милли көрәш «Көрәш»; «Мас-рестлинг» көс һынашыу ярыштары; волейбол буйынса муниципаль ара ярышлар. Хатта бында ла барлыҡ теләгәндәр өсөн ГТО нормативтарын тапшырыу ойошторолдо. Бигерәк тә фестивалдең иң яҡты ваҡиғаһы — башҡорт атының матурлығын, көсөн, сыҙамлығын hәм төрлөлөгөн күрһәтеүсе аттар парады (республиканыn 35 районынан 430 баш) иҫтә ҡалды.

Бына инде инде етене тәртәбә  республиканың Урал аръягында 4 сентябрҙән 6 сентябргә ҡәҙәр биш майҙансыҡта «Урал аръяғы 2025» VII Бөтә Рәсәй  инвестицион Һабантуйы уҙғарыла. Был юлы ул эштәрендә ерле үҙидара органдарына туранан-тура эшсәнлектәрендә инвестициялeр йәлеп итеү менән ҡыҙыҡһынған билдәле бер категория белгестәргә иҫәпләнгәйне. Был бизнес-шерифлартырҙың «региондан регионга уңыш юлы» IV Халыҡ-ара форумы ине. Район администрацияһы башлығының иҡтисад, инвестицион сәйәсәт hәм эшмeкәрлекте үҫтереү буйынса урынбаҫары Александр Семенов әлеге сараның эше hәм якын килсәктә ниндәй өлкәлә инвестициялар көтөргә кәрәклеге  тураһында фекерҙәре менән уртаҡлашты.

— Республикалағы был мөһим сара  — ерле үҙидара органдарын инвесторҙар менән эшкә йәлеп итеү темаһы миңә алдағы эшемдeң, Бишбүләк ауыл советы ауыл ерлеге башлығы вазифаһын башҡарғанда яҡшы таныш, — тип һөйләй Александр Семенов. — район бизнес-шерифының яңы вазифаһына мин бер нисә аҙна элек кенә билдәләндем. Шуға кyрә мөмкин ҡәҙәр тиҙерәк яңы бурыстарҙы, конкрет эшселәр контингентын — райондың шәхси эшҡыуарҙарына таянырға hәм эштә ярҙам табырға тура киләсәк эшселәр контингентын хәл итeргә кәрәк. Миңә мөмкин тиклем тиҙерәк республика етәкселегенең яуаплы заттары hәм башҡа муниципаль берeмектәрҙәг хеҙмәттәштәрем менән танышыргғ hәм аралашырға кәрәк ине. Шуға күрә мин ҙур теләк менән Сибайға барҙым. Сираттағы «Урал аръяғы-2025» иң масштаблы инвестицион һабантуйын Стратегик инициативалар агентлығы hәм Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте ойошторҙо. «Иҡтисади үҫештең яңы үҙәктәрен булдырыу» девизы аҫтында уҙған әлеге форумға республиканан ғына түгел, хатта сит илдәрҙән дә ике мең ярымдан артыҡ ҡатнашыусы килде. Форум эшендә БР Башлығы Радий Хәбиров hәм БР Хөкүмәте Премьер-министры Андрей Назаров ҡатнашты. — Мин был сәфәрҙән минимум планлаштырылған программаны үтәнем: БР башҡа райондарҙан килгән коллегаларым менән таныштым. Телефондарҙы алмашып, безҙең районда бизнес-проекттар үҫешенә ярҙам итәсә республиканың төрлө ведомстволары hәм министрлыктарынан миңә кем менән тығыҙ бәйләтә торорға тура киләсәген  белдем. Инвестицион Һабантуйҙың төрлө секцияларанылда һәм майҙансыҡт а р ы н д а, тәжрибәле эксперттар етәкселегендә төркөмлө эштәрҙә ҡатнаштым, — ти Александр Александрович. — «Терәк тораҡ пункттарын үҫтереү» форумының стратегик сессияһында ҡатнашыу үҙем өсөн айырыуса файҙалы булды, тип һанайым. Бу үҙенә күрә БР Хөкүмәтенең күсмә ултырышы булды, унда агросәнәғәт комплексы өлкәһендә башҡорт-белорус хеҙмәттәшлеген үҫтереү мәсьәләләре hәм перспективалары тураһында киң ҡоласлы, ентекләп фекер алышыу булды. Тиҙҙән беҙ был өлкәлә тығыҙ хеҙмәттәшлектең емештәрен тойорға тейешбеҙ. Был беҙҙең районға ла ыңғай йоғонто яһар, тип уйлайым. Республика масштабында туризмды үҫтереү мәсләләһе лә бик ҡыҙыҡһындырҙы. «Туризм плюс: үҫеш hәм инвестициялар йәлеп итеү  стратегияһы» темаһы ла беҙҙең район өсөн бик перспективалы булып тойолдо.  Был үҫешкә ҙур финанстар һалына. Һәм беҙ ситтә ҡалырға тейеш түгел, ә кесе ватаныбыҙҙа туризмды үҫтереү өсөн реаль инвестициялар йәлеп итеү өсөн нимәлер эшләргә тейеш. Был йүнәлештә район администрацияһы билдәле бер эш башҡарғайны инде, hәм ул дауам итә.

Владимир СМОЛОВ яҙып алды.

Фото: Алексадр Семеновтың шәхси архивынан