Еңеүҙе дрондар менән яҡынайта

Пилотһыҙ системалар ғәскәрҙәре — Рәсәй Федерацияһы Ҡораллы Көстәренә төрлө типтағы һәм билдәләнештәге пилотһыҙ комплекстар ҡулланып хәрби хәрәкәттәр алып барыу өсөн махсус төҙөлгән ғәскәрҙәрҙең яңы төрө һәм структураһы. Бәләкәй Сиҙәк ауылында тыуған Донецк Халыҡ Республикаһы Геройы, Алтын Йондоҙ, Батырлыҡ ордены һәм алты миҙал  менән бүләкләнгән яҡташыбыҙ күптән был яңы армия элитаһының бер өлөшө булды.

— Миңә утыҙ йәш, мин ата-әсәйем Иван Евстафьевич һәм Елена Валерьевна Ивановтарҙың күп балалы ғаиләһендә иң өлкәне: беҙ — биш ул һәм яратҡан һеңлебеҙ Елизавета, — тип һөйләй, госпиталдә дауаланғандан һуң ялда булған, армия көндәре, туғандары һәм  яҡындары тураһында. — Мәктәпте тамамлағас, Бәләбәй ауыл хужалығы техникумына уҡырға идем, ләкин уны тамамларға өлгөрмәнем, сөнки мине 2013 йылда 18 йәшем тулғас, армияға алдылар. Бишбүләк ауылынан яҡташым Раянов менән бергә Елань ҡалаһына учебкаға танк ғәскәрҙәренә эләктек. Уны тамамлағас, Таджикстанда хәрби ремонт-эксплуатация машинаһының дежур йөртөүсеһе булып хеҙмәтемде дауам иттем. Бер йылдан һуң, армиянан хеҙмәт итеп ҡайтҡас, оҙаҡ уйлап тормайынса, РФ Оборона министрлығы менән контракт төҙөнөм. Армияла хеҙмәт итеү миңә оҡшай ине. Тап шул ваҡытта Грузия hәм Абхазия конфликты көсәйә башланы. Һәм мин унда ҡатнашырға булдым. Беҙҙең разведротала минең менән контракт төҙөгән яҡташтарым — Ерекле ауылынан Андрей Мурзаков, авылдаштарым Андрей Крутяев hәм Эдик Миронов хеҙмәт итте. Беҙ 2017 йылда иҫән-имен тыуған яҡтарыбыҙға ҡайттыҡ. Ҡайтҡас, үҙемә Өфөлә эш таптым. Әммә биш йылдан һуң, махсус хәрби операция башланғас, миңә, хәрби хәрәкәттәр ветераны булараҡ, шунда уҡ военкоматтан хәбәр иттеләр, тик 2022 йылдың 7 июлендә генә мобилизацияға эләктем һәм мин үҙ теләгем менән Шайморатов батальонына киттем. Беҙ Бишбүләк районынан батальонда төрлө ауылдарҙан биш кеше инек. Беҙҙе 72-се бригаданың мотоуҡсылар батальонына билдәләнеләр. Һәм беҙҙе шундуҡ ҡаты һуғыштар, Херсон, Угледар, Донецк hәм Бахмут янында бик ауыр еңеүҙәр менән армия тормошо башланды. Яугир әйтеүенсә, армияла тиҙҙән үҙгәрештәр була.

РФ Ҡораллы көстәрендә ашығыс рәүештә пилотһыҙ системалар ғәскәрҙәре формалаштырыла башлай. Ә кадрҙарҙы ҡайҙан алырға? Бындай бик кәрәкле хәрби белгестәрҙе быға ҡәҙәр бер кем дә hәм бер ҡайҙа ла әҙерләмәгән. Шул ваҡыт командирҙар йәш егеттең бала саҡтан иң яратҡан мауығыу «PUBG» компьютер уйындары булғанлығын асыҡлай. Һәм егет бер ниндәй проблемаһыҙ яңы ғәскәрҙәргә һайлап алыуҙы бик яҡшы башланғыс һөҙөмтә менән уҙа! Ҡояшта йөҙө ҡарайған пилотһыҙ осоу аппараты операторы үҙенә шул уҡ балалар уйынындағы «Африка» псевдонимын ала, һуңынан ул уның позывнойы булып китә.

— Мине пилотһыҙ осҡостар операторҙарына күсерҙеләр, — тип дауам итә, инде ысын профессиональ хәрби хеҙмәткәр — Беҙ үҙебеҙҙең «ҡорал буйынса» иптәштәребеҙ менән ҡош осошо бейеклегенән хәрби хәлде контролдә тотабыҙ, дошмандың ут нөктәләренә төҙәтмәләр индерәбеҙ, дрондарҙың разведка мәғлүмәттәрен полк артиллерияһы hәм Рәсәй берлeшмәләре авиацияһы менән дошмандың тере көсөн hәм ҡоралдарын тулыһынса юҡ итеү өсөн тоташтырабыҙ. Һәм, әлбиттә, шул уҡ ваҡытта маҡсаттарҙы юҡ итеүҙе фотоға тoшөрәбеҙ. Блиндаждарҙа йәшәйбеҙ, ризыҡты үҙебеҙ әҙерләйбеҙ. Ял итeргә тура килмәй тиерлек. Дрондарҙың һуғыш хәрәкәттәре тәүлек буйы бара бит. Һәм беҙҙә «көн-төн hәм тор-ят» тигән төшөнсәләр юҡ. Мин тәүге тапҡыр ялға йыл ярымдан һуң ғына ҡайта алдым. Тыуған яғыбыҙҙан йыраҡта «Кузя» hәм «Шаман» позывнойлы ауылдаштарым менән хеҙмәт итeргә тура килде. Былар Александр Кузьмин hәм Вячеслав Павлов. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, улар икеһе лә ике яҡтан барған ҡаты һуғыштар ваҡытында бер юлы батырҙарса hәләк булдылар…

Беҙҙең заман геройы ваҡытлыса тынып ҡалды. Мин унан һуғышсан бүләктәрен күрһәтyен һорадым. Улар араһында шундай уҡ бәрхәт тартмала Донецк Халыҡ Республикаһы Геройының Алтын Йондоҙо иғтибарҙы йәлеп итте, шулай уҡ Батырлыҡ ордены, ике «За отвагу», «За боевое отличие» миҙалы, «Шайморатов» миҙалы (уны БР Башлығы Радий Хәбиров алғы һыҙыҡҡа килгәндә тапшырған) hәм «Участник СВО» миҙалы.

Беҙҙең әңгәмә ҙур hәм яҡты йорт залында барҙы. Бyлмәнең стеналарын бик матур hәм реалистик, профессиональ, геройҙың һеңлеһе Елизавета төшөргән картиналар биҙәй. Ул Бишбүләк ауылындағы Сәнғәт мәктәбендә студия тамамлаған икән. Хәҙерге ваҡытта йәш рәссам Яр Саллы ҡалаһында эшләй һәм йәшәй. Ул яратҡан атаһының һәм ағаһының портреттарын яһаған. Уның ҡағыҙҙың төрлө форматлы биттәрендә гуашь, акрил hәм акварель буяуҙар менән яҙылған МХО тураһында хәрби темаға арналған бихисап рәсемдәре бар. Лизаның эштәре яҡындарына бик оҡшай. Хәҙер  «Африка» хәрби сығыштарҙың береһендә алған йәрәхәттәрҙән һуң реабилитация уҙа. Ул хеҙмәт итә торған пилотһыҙ системалар ғәскәрҙәре уның өсөн хеҙмәт урыны ғына түгел, ә ысын хәрби мәктәп булды. Ул әйтеүенсә, уларҙың эшендә иң мөһиме — башҡа бүлексәләр менән даими хеҙмәттәшлек итеү. Ялы тамамланғандан һуң яҡташыбыҙ хеҙмәтен дауам итеү өсөн яңынан дрон операторҙары менән бер рәткә баҫырға әҙер. Уның ғаиләһе  — ата-әсәләре hәм ағайҙары менән һеңлеһе — уның эшенең ил хәүефһеҙлеге өсөн мөһимлеген аңлап, был ҡарарҙа уны хуплайҙар. 

Владимир СМОЛОВ.

Автор фотоһы.

ХӘРБИ ХЕҘМӘТКӘ АЛЫНыУ ӨСӨН КОНТРАКТ БУЙЫНСА ТҮБӘНДӘГЕСӘ МӨРӘЖӘҒӘТ ИТEРГӘ МӨМКИН:

Хәрби комиссариатҡа: Бишбүләк ауылы, Yҙәк урам, 45 йорт, тел. 8 (34743) 2-13-57, 89273270204.

2. «Ҡайнар линия» телефоны буйынса — 122.

3. Дәүләт хеҙмәттәре сайтында ғариза бирергә (булған осраҡта). Контракт хеҙмәтенә керергә теләүселәр өсөн сәләмәтлек торошо һәм йәше буйынса билдәле талаптар бар.